Ultrazvuk dojke
Ultrazvuk dojki je bezbolna i neškodljiva dijagnostička metoda koja koristi ultrazvučne talase da bi se dobila slika svih tkiva i eventualnih promena ispod kože dojke. Načešće se koristi kao skrinig metoda za kancer dojke kod žena od 25. do 45. godine života, ali i kao komplementarna metoda mamografiji, koja se preporučuje ženama starijim od 45 godina. Ultrazvuk dojki može da bude i pomoćno sredstvo vizuelnog navođenja kod punkcije ili biopsije dojki.
Benefiti ultrazvuka dojki
Najznačajniji benefit ultrazvuka dojki je rano otkrivanje karcinoma dojke i započinjanje lečenja u ranoj fazi, kada je stepen izlečenja uz petogodišnje preživljavanje 98%.
Ultrazvuk dojke je metoda često pouzdanije otkriva promene kod gustog žlezdanog tkiva dojke (naročito kod mlađih žena) nego mamografija.
Pri ultrazvuku dojke nema štetnog zračenja, neprijatnosti, ni bilo kakvog bola.
Kada se radi ultrazvuk dojki?
Ultrazvuk dojki se radi u sledećim slučajevima:
- Skrining raka dojke kod žena između 25 i 45. godine života.
- Pošto kod ultrazvuka nema zračenja, ova metoda se primenjuje kada se pregledaju dojke trudnica i žena mlađih od 25 godina.
- Kada je žena sama napipala neku „kvržicu“ tokom samopregleda ili je lekar tokom kliničkog pregleda dojki posumnjao na postojanje cista ispunjenim tečnošću ili čvrstog tumora.
- U slučaju da je došlo do pojave iscetka iz bradavice.
- Ultrazvuk dojki se koristi i radi dijagnostikovanja ginekomastije kod muškaraca (uvećanja tkiva dojki koje liče na ženske). Čvrste promene u dojkama muškaraca mogu da budu čak i karcinom, mada je verovatnoća samo 1%.
Čemu služi i šta može da otkrije ultrazvuk dojki?
- Ultrazvuk dojki može jasno da pokaže prisustvo naslaga kalcijuma, tj. mikrokalcifikata u tkivu dojke.
- Kod žena čije je tkivo dojki dominantno gusto žlezdano, mamografski snimci često ne daju jasne slike, pa se pribegava ultrazvuku kao metodi koja je pouzdanija kod gustog žlezdanog tkiva.
-Kada se radi punkcija cista, ultrazvuk služi za navođenje igle i pomaže da se vide limfni čvorovi, zaobiđu krvni sudovi i uspešno, bez povređivanja okolnih tkiva, izvuče tečnost iz ciste.
- Ultrazvuk se koristi i kao sredstvo navođenja kod iglenih biopsija tkiva dojke, kada se uzimaju uzorci tkiva da bi se histoplatološkom analizom utvrdilo da je promena dobroćudne ili zloćudne prirode.
Kako se izvodi ultrazvuk dojki?
Pacijentkinja na medininskom stolu zauzima položaj koji omogućava lekaru da najlakše i najefikasnije vidi sve strukture i tkiva dojke, a to najčešće znači da pacijentkinja leži na leđima.
Ultrazvuk dojki se radi pomoću sonde na koju se prethodno nanese gel. Gel omogućava prenos ultrazvučnih talasa u oba smera. Lekar sondom prelazi preko kože dojke, a ultrazvučni talasi se odbijaju od tkiva dojke i daju crno-bele slike na ekranu. Na ovaj način se vide sve strukture unutar dojke, uključujući i promene u vidu kalcifikata, cista i ograničenih tumorskih masa.
Ceo pregled traje oko 30 minuta.
Priprema za ultrazvuk dojki
Pre odlaska na ultrazvuk dojki pacijentkinja ne bi trebalo da nanosi talk i dezodorans (naročito one sa solima aluminijuma) jer se talasi ultrazvuka mogu odbijati od ovih supstanci dajući slike nepostojećih promena.
Preporučuje se da pacijentkinja ne nosi haljinu ili kombinezon, već da na gornjem delu tela nosi bluzu ili majicu koja se lako skida.
Koliko često treba raditi ultrazvuk dojki kao skrining?
U preventivne svrhe, odnosno kao metodu skriniga za karcinom dojke, ultrazvuk dojke se preporučuje jednom godišnje svim ženama između 25. i 45. godine života. Žene starije od 45 godina života rade mamografiju na svake dve godine, pa se njima preporučuje da ultrazvuk dojki rade u onoj godini kada ne rade mamografiju.
Rizici i neželjena dejstva ultrazvuka dojki
Kod ultrazvuka dojki ne postoje nikakva neželjena dejstva ili bilo kakvi drugi rizici po zdravlje. Za razliku od mamografa, kod ultrazvučnog aparata nema radijacije, odnosno štetnog zračenja.
Kada je najbolje raditi ultrazvuk dojke?
Najbolji period za ultrazvuk dojki je između 5. i 10. dana menstrualnog ciklusa.
U ovom periodu:
hormonski uticaji su najmanji
tkivo dojke je manje osetljivo i “mirnije”
pregled je precizniji i lakši za tumačenje
Ukoliko postoji simptom (kvržica, bol, iscedak), pregled se može uraditi bilo kada, bez čekanja optimalnog perioda ciklusa.
Šta znači BI-RADS nalaz na ultrazvuku dojke?
BI-RADS je standardni sistem koji lekari koriste za opis nalaza dojki i procenu rizika od malignih promena:
BI-RADS 0 – nalaz nije potpun, potrebna dodatna dijagnostika
BI-RADS 1 – uredan nalaz
BI-RADS 2 – benigne promene (npr. ciste, fibroadenomi)
BI-RADS 3 – verovatno benigna promena; preporučuje se kontrola (najčešće za 6 meseci)
BI-RADS 4 – sumnjiva promena; preporučuje se biopsija
BI-RADS 5 – visoka sumnja na malignitet; potrebna hitna dijagnostika
BI-RADS 6 – već potvrđen karcinom (nakon biopsije)
Da li ultrazvuk može da zameni mamografiju?
Ultrazvuk dojke i mamografija su komplementarne dijagnostičke metode, ali se ne koriste kao potpuna zamena jedna za drugu.
Šta je mamografija?
Mamografija je rendgenska metoda pregleda dojki koja koristi nisku dozu zračenja kako bi se dobile detaljne slike unutrašnje strukture dojke.
Ova metoda je posebno važna jer može da otkrije:
mikrokalcifikate (sitne naslage kalcijuma koje mogu biti rani znak karcinoma)
vrlo male promene koje se ne mogu napipati
početne stadijume raka dojke, često pre pojave simptoma
Mamografija je standardna skrining metoda kod žena starijih od 45 godina, jer sa godinama tkivo dojke postaje manje gusto, pa su snimci jasniji i pouzdaniji.
Kada je bolji ultrazvuk, a kada mamografija?
Ultrazvuk dojke je posebno koristan kod:
mlađih žena
gustog žlezdanog tkiva
razlikovanja cista i čvrstih promena
Mamografija je efikasnija kod:
žena starijih od 45 godina
otkrivanja mikrokalcifikata
ranog skrininga karcinoma dojke
Često postavljena pitanja
Da li ultrazvuk dojke boli?
Ne, ultrazvuk dojke je potpuno bezbolan pregled. Ne koristi zračenje niti invazivne metode, a jedini kontakt sa kožom je preko sonde i gela.
Koliko traje ultrazvuk dojke i kada se dobija nalaz?
Pregled obično traje između 15 i 30 minuta. U većini slučajeva nalaz se dobija odmah nakon pregleda ili u vrlo kratkom roku.
Da li je ultrazvuk dojke bezbedan u trudnoći?
Da, ultrazvuk dojke je potpuno bezbedan i za trudnice jer ne koristi jonizujuće zračenje. Zbog toga je često metoda izbora kod mlađih žena i tokom trudnoće.
Ginekologija i akušerstvo u Prvoj poliklinici
Naše ginekološko odeljenje okuplja iskusne stručnjake i nudi savremeni, sveobuhvatan pristup ženskom zdravlju. Od prve posete ginekologu, kroz trudnoću, do menopauze i nakon nje — ovde ste u sigurnim rukama.
Naša poliklinika nudi specijalističke usluge u različitim oblastima. Rezervišite svoj pregled već danas i saznajte kako možemo da vam pomognemo!